Cây và cao hương phụ có tác dụng gì? Nguồn gốc, trồng ở đâu?

Tuy được ít người biết đến nhưng cây hương phụ thực chất là vị thuốc quý, hỗ trợ chữa nhiều bệnh. Vậy cụ thể cây và cao hương phụ có tác dụng gì? Nguồn gốc, mọc hay trồng ở đâu? Cùng tìm hiểu trong bài viết này để không bỏ qua lợi ích tuyệt vời từ cây hương phụ (sao khô hoặc tẩm rượu…) nhé!

Cây hương phụ được xem là vị thuốc quý
Cây hương phụ

Tìm hiểu: Cây hương phụ là gì?

Một số thông tin cơ bản về cây hương phụ cho những người chưa biết:

– Cây hương phụ (hương: mùi thơm, phụ: sau), đúng như tên gọi thì loại cây này là vị thuốc, khi bẻ ra có mùi thơm dịu nhẹ, tự nhiên.

– Tên gọi khác: Củ gấu, cỏ cú.

– Tên khoa học: Cyperus rotundus L, thuộc họ Cói (Cyperaccae).

– Tên tiếng Anh: Nut grass, coco grass

Đặc điểm nhận dạng

Cây hương phụ thuộc loại thân cỏ, có gân nổi lên, cứng và bóng. Chiều cao khoảng 20 – 60cm, lá nhỏ, hẹp, dài và thuôn nhọn. Hoa hương phụ nở vào tháng 6, mọc thành cụm ở đỉnh, phân nhánh nhiều. Quả hương phụ có 3 cạnh hình thoi, nhiều lông, màu nâu hoặc nâu đen.

Đặc điểm cây hương phụ
Hoa cây hương phụ
Hình ảnh củ hương phụ
Củ của cây hương phụ
Hình ảnh quả hương phụ
Quả cây hương phụ

Nguồn gốc: Cây hương phụ mọc hay trồng ở đâu?

Cây hương phụ đối với nhà nông chỉ là cây cỏ dại, khó tiêu diệt. Vì loại cây này mọc hoang ở khắp mọi nơi trên đồng ruộng, ven đường, trừ những vùng núi cao trên 2000m. Đặc biệt, tại những vùng ven biển, đất cát xốp thì củ hương phụ to hơn, dễ đào hơn.

– Ngoài ra, hương phụ còn hay mọc ở 1 số nước khác vùng châu Á như: Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Inđônêxia… 

– Hiện nay, vì tác dụng của cây hương phụ chưa thực sự phổ biến nên chưa có nhiều người chồng. Việc thu hoạch chủ yếu dựa vào nguồn mọc hoang từ thiên nhiên, hoặc khi dọn cỏ ở vườn, làm ruộng…

Cách làm dược liệu hương phụ

Bộ phận sử dụng làm thuốc của cây hương phụ

Thân rễ chính là bộ phận được dùng để làm thuốc của cây hương phụ. Thông thường, thu hoạch vào mùa thu thì củ sẽ chắc và tốt hơn. Sau khi đào cả cây hương phụ thì đem phơi khô rồi vun thành đống để đốt. Phần lá và thân cháy hết, chỉ còn sót lại củ làm thuốc – để riêng, rửa sạch rồi phơi hoặc sấy khô.

Cách sử dụng 

Có thể dùng ngay củ hương phụ khô vừa thu lượm được, sắc, ngâm rượu, tán bột hoặc chế biến thêm. Các cụ lương y thường chế biến phức tạp hơn rồi mới sử dụng, theo phương pháp thất chế hoặc tứ chế hương phụ.

– Tứ chế (tẩm sao bằng 4 phụ liệu khác nhau): Phương pháp này được áp dụng phổ biến hơn. 

  • Sau khi loại bỏ hết rễ con và tạp chất, rửa sạch củ hương phụ, phơi ráo nước rồi chia thành 4 phần bằng nhau.
  • Tẩm một phần bằng nước muối 5%, một phần bằng đồng tiện (nước tiểu trẻ em khỏe mạnh) hoặc bằng nước gừng 5%, một phần bằng giấm và một phần phương phụ tẩm rượu 35 – 40º.
  • Tẩm vừa đủ ướt dược liệu hương phụ, ủ riêng mỗi phần trong 12 giờ rồi sao vàng.

– Thất chế (tẩm sao bằng 7 phụ liệu khác nhau): Cách làm này mang lại công dụng tốt hơn nhưng phức tạp hơn nên ít người sử dụng. 

  • Thực hiện tương tự như hương phụ tứ chế nhưng chia thêm 3 phần, ngâm tẩm với nước gừng, nước cam thảo và nước vo gạo. 

Vậy hương phụ có tác dụng gì?

Tác dụng dược lý của hương phụ

Tác dụng của hương phụ có rất nhiều. Tùy vào phương pháp sao, ngâm, tẩm khác nhau thì tính năng sẽ khác nhau:

  • Có thể tiêu đờm, giải cảm
  • Chữa các bệnh về huyết như: cầm máu trong cho phụ nữ bị rong kinh, chữa các trường hợp huyết ứ, u báng…
  • Giảm các chứng bốc hỏa, nóng trong người cho phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh
  • Chữa các bệnh của phụ nữ nhờ hương phụ tứ chế.

Tác dụng dược lý của hương phụ

1 số bài thuốc từ dược liệu hương phụ

  • Trị kinh nguyệt không đều: Hương phụ (sao) 9g, ích mẫu thảo 20g, đường đỏ (hồng đường) 20g. Hương phụ và ích mẫu nấu trước, khi sôi đều, lọc bỏ bã, thêm đường vào uống. Liên tục 3 – 5 ngày.
  •  Trị rong kinh, trĩ bị chảy máu: Hương phụ sao qua tán mịn, mỗi lần uống 6g với nước cháo hoặc nước hồ nếp.
  • Trị đau bụng kinh: Hương phụ 20g, ích mẫu 15g, ngải diệp 10g, nhân trần 15g, đỗ 500ml nước sắc còn 150ml nước, uống ngày một thang.
  • Trị bụng đau, dạ dày đau do hàn (vị hàn khí thống): Hương phụ, lương khương đều 10g, sắc uống, trị.
  • Trị đau dạ dày do thần kinh, hỗ trợ tiêu hóa, ăn không tiêu, chữa nôn mửa, đau bụng, kiết lỵ: Hương phụ 6 – 12g sắc thành thuốc bột hay thuốc viên hoặc rượu thuốc.
  • Trị các triệu chứng nôn khan, ợ chua, động thai, ăn uống không ngon miệng ở phụ nữ có thai: Hương phụ 80g, hoắc hương 8g, cam thảo 8g. Tán bột, mỗi lần uống 8g với nước sôi và ít muối.
  • Trị đầy bụng, trướng bụng: Hương phụ 8g, hải tảo 4g, nấu với rượu, rồi lấy nước uống và ăn luôn cả hải tảo.

Lưu ý: Không dùng hương phụ cho bệnh nhân âm hư huyết nhiệt, khí hư. Nếu không có khí trệ thì cũng không nên dùng dược liệu hương phụ. Các bài thuốc trên cần có sự tham khảo, do thầy thuốc chỉ định, không tùy tiện bốc thuốc về uống.

Bạn biết gì về Cao hương phụ?

Cao hương phụ là sản phẩm được cô chiết từ cây hương phụ (cụ thể là đun nóng phần củ ở nhiệt độ thích hợp và cô đặc lại thành dạng rắn hoặc lỏng tùy theo kỹ thuật thực hiện). Phương pháp này giúp tăng dược tính, đồng thời việc bảo quản (được lâu hơn), sử dụng dễ dàng hơn (không cần sao hay sắc kỳ công, mất thời gian).

Đặc điểm của cao hương phụ

Cao hương phụ có vị cay, hơi đắng, tính bình, có mùi thơm nhẹ.

  • Cao đặc hương phụ dạng chất mềm, đồng nhất, màu nâu sẫm.
  • Cao khô hương phụ dạng bột màu nâu, đồng nhất, khô tơi.

Tác dụng của cao hương phụ

Nói về tác dụng của cao hương phụ, chủ yếu dùng trong việc điều trị các bệnh của nữ giới. Vì vậy, người xưa mới có câu: “Nam bất thiếu trần bì, nữ bất ly hương phụ”, tức là chữa bệnh cho nam giới thì không thể thiếu trần bì còn nữ giới thì không thể thiếu hương phụ. 

Tác dụng đối với tử cung

Kể cả tử cung có chửa hay tử cung bình thường, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hương phụ giúp ức chế co bóp cổ tử cung, làm các cơ của tử cung dịu lại, đồng thời giảm các cơn đau do co thắt ở tử cung.

Tác dụng giảm đau của cao hương phụ

Cao hương phụ có tác dụng tăng cao ngưỡng kích thích gây đau, chống viêm, ức chế thần kinh. Từ đó, giảm đau bụng kinh cho nữ giới.

Tác dụng đối với kinh nguyệt

Thành phần dầu chiết từ hương phụ (phần củ) có tác dụng gần giống estrogen, tuy không mạnh nhưng cũng góp phần giúp điều kinh, chữa kinh nguyệt không đều, cải thiện tình trạng rong kinh. 

Cân bằng nội tiết tố nữ

Duy trì sắc vóc, làn da, cải thiện khả năng sinh lý cho chị em phụ nữ. Đặc biệt, những phụ nữ ở tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh, giúp giảm chứng bốc hỏa, nóng trong người, khó ngủ, mất ngủ….

Ngoài ra, cao hương phụ còn là thuốc kiện tì vị, chữa can vị bất hòa, đau dạ dày, ăn không ngon, tiêu hóa kém, nôn mửa….

Hy vọng bài viết trên đây đã cung cấp thêm nhiều thông tin bổ ích, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về nguồn gốc và tác dụng của cây, cao hương phụ. Mong rằng vì thuốc này sẽ ngày càng được nhiều người biết đến hơn để ứng dụng phổ biến trong việc hỗ trợ điều trị bệnh, đặc biệt là những bệnh liên quan đến nữ giới. 

Nguồn: Gnite.com.vn

Bạn cũng có thể thích